Periferik stent, bacak atardamarlarında (periferik arterlerde) daralan bölgenin balonla genişletilmesinden sonra damarın açık kalmasını destekleyen metal örgü (kafes) yapıda bir “iskelet”tir. Amaç, damar lümenini koruyup kan akımını sürdürülebilir şekilde artırmaktır.
Stent, her hastada şart değildir; doğru hastada doğru damara uygulandığında çok etkili olabili
Stent kararı, darlığın yapısına ve balon sonrası damarın verdiği yanıta göre verilir. En sık stent gerektiren durumlar:
Balon sonrası damarın geri daralması (elastik recoil)
Damar duvarında akımı bozacak diseksiyon (yırtık) gelişmesi
Uzun segment darlık/tıkanıklıkta damarın stabil tutulma ihtiyacı
Bazı anatomik bölgelerde balonla kalıcı açıklığın zor olması
En sık:
Uyluk ana damarları (özellikle yüzeyel femoral arter)
Diz çevresi bazı segmentler
Diz altı damarlar gibi küçük çaplı damarlarda ve bazı hareketli segmentlerde stent kararı daha seçici verilir. Nihai karar; damar çapı, kireçlenme ve lezyonun yerine göre planl
Genellikle kasıktan (bazı hastada koldan) damar içine girilir. Kılavuz tel ile darlık geçilir ve işlem anjiyografi eşliğinde yapılır.
Çoğu hastada önce balon anjiyoplasti yapılır. Gerek görüldüğünde stent, dar bölgeye yerleştirilip açılır ve damar içinden destek sağlar.
Pratik olarak hastanın bilmesi gereken:
Stent seçimi “tek tip” değildir; damar bölgesine ve lezyona göre değişebilir.
Bazı stentler farklı esneme/direnç özelliklerine sahiptir.
Uygun olguda ilaç teknolojili seçenekler de değerlendirilebilir (merkez ve hasta bazında).
Balon sonrası damarın açık kalma olasılığını artırabilir
Akımı bozacak diseksiyon geliştiyse damarı stabilize eder
Uygun hastada yürüyüş mesafesini ve yaşam kalitesini artırır
Kritik iskemide yara iyileşmesine katkı sağlayabilir
Giriş yerinde kanama/hematom
Stent içinde pıhtı (tromboz) veya ani tıkanma
Zamanla tekrar daralma (restenoz)
Nadiren stentin yer değiştirmesi veya mekanik sorunlar (segment ve stent tipine bağlı)
Kontrastın böbreğe etkisi (riskli hastada)
Damar hasarı/embolizasyon gibi girişimsel riskler
Stentin uzun ömürlü olması sadece işlemlerle değil, takiple ve risk kontrolüyle olur:
Hekimin planladığı antiagregan/kan sulandırıcı tedaviyi aksatmamak
Sigara bırakmak (en kritik)
Diyabet, tansiyon, kolesterol kontrolü
Düzenli yürüyüş ve kilo kontrolü
Planlanan aralıklarla muayene + gerekirse Doppler takip
İşlem yapılan bacakta ani şiddetli ağrı, soğukluk, morarma
Giriş yerinde durmayan kanama / hızla büyüyen şişlik
Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma
Ateş ve artan giriş yeri ağrısı/kızarıklık
Hayır. Damar balonla iyi açılıp stabil kalıyorsa stent gerekmeyebilir. Stent çoğunlukla geri daralma veya diseksiyon gibi durumlarda devreye girer.
Çoğu hastada evet. Stentin pıhtıyla tıkanma riskini azaltmak için hekim planına göre antiagregan tedaviler kullanılır.
Olabilir. Tekrar daralma riski; damarın yeri, lezyon tipi ve sigara/diyabet/kolesterol kontrolüyle yakından ilişkilidir. Düzenli takip önemlidir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir