Mitral kapak, kalbin sol tarafında kanın doğru yönde akmasını sağlayan “tek yönlü kapı” gibidir. Kapakta kaçak veya darlık olduğunda; nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı ve bazen bacaklarda şişlik gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.
Mitral kapak hastalığında hedef her zaman aynı: kalbin yükünü azaltmak ve uzun vadede kalp yetmezliği riskini düşürmek. Uygun hastalarda en değerli seçeneklerden biri mitral kapağı değiştirmek yerine tamir ederek korumaktır.
Mitral kapak tamiri; hasarlı kapağı çıkarıp yerine protez kapak koymak yerine, kapağın kendi dokusunu kullanarak sızdırmazlığı ve çalışma düzenini yeniden sağlamayı amaçlayan ameliyattır.
Tamirde genellikle:
Kapak yaprakçıkları (leaflet) yeniden şekillendirilir,
Gevşeyen/uzayan kordonlar (korda) onarılır veya desteklenir,
Sıklıkla ring anuloplasti ile kapak çevresi desteklenir.
Hayır. “Tamir” çok iyi bir seçenek olabilir ama her hasta için doğru seçenek değildir. Uygunluk; kapak yapısına, kaçağın/darlığın nedenine ve kalbin genel durumuna göre belirlenir.
Tamire daha sık uygun olabilen durumlar:
Mitral kapak yetmezliği (özellikle dejeneratif/prolapsus gibi)
Bazı seçilmiş yapısal sorunlar
Tamirin zorlaşabildiği durumlar (kararı muayene + tetkikler belirler):
İleri derecede kireçlenme
Yaygın romatizmal kapak hastalığı
Doku bütünlüğünün ciddi bozulduğu tablolar
Uygun hastada tamir; kapağı koruduğu için uzun vadede önemli avantajlar sağlayabilir:
Kendi kapağınız korunur
Protez kapağa bağlı bazı riskler azalabilir
Bazı hastalarda kan sulandırıcı (uzun süreli) ihtiyacı daha düşük olabilir (hasta bazında değişir)
Kalp fonksiyonlarını korumaya daha fazla katkı sağlayabilir
Net karar her zaman hastanın klinik durumu + görüntüleme bulguları ile verilir.
Mitral kapak değerlendirmesinde en kritik adım ekokardiyografi (EKO)’dur. Gerektiğinde transözofageal EKO (TEE) ile daha detaylı görüntü alınır.
Sıklıkla değerlendirilen başlıklar:
Kaçağın/darlığın derecesi
Kapak anatomisi (tamire uygunluk)
Kalp boşluklarının boyutu ve pompa gücü
Eşlik eden ritim bozukluğu (ör. AF)
Gerekli hastalarda koroner damar değerlendirmesi
Mitral kapak tamiri genellikle açık kalp cerrahisi prensipleriyle yapılır. Uygun hastalarda farklı cerrahi yaklaşımlar planlanabilir (klasik veya merkez/ekip deneyimine göre daha küçük kesi seçenekleri).
Ameliyatın temel amacı:
Kaçağı/darlığı düzeltmek
Kalbin yükünü azaltmak
Uzun vadede yaşam kalitesi ve prognozu iyileştirmek
İyileşme; hastanın yaşına, ek hastalıklarına ve ameliyatın kapsamına göre değişir. Genel olarak:
İlk günlerde ağrı/ödem/nefes egzersizleri normaldir
Düzenli yürüyüş ve kontrollü aktivite artırımı önerilir
Kontrol planı ve ilaç düzeni kişiye özel yapılır
En doğru “ne zaman işe dönerim / ne zaman araba kullanırım” gibi cevaplar, sizin ameliyat planınıza göre verilir.
Aşağıdakiler varsa geciktirmeden değerlendirme faydalıdır:
Eforla artan nefes darlığı
Çabuk yorulma, performans düşüşü
Çarpıntı/ritim bozukluğu
Bacaklarda şişlik
Bilinen mitral kapak hastalığında şikâyetlerin artması
“Daha iyi” tek bir cevap değildir. Uygun hastada tamir çok değerli olabilir; ama bazı hastalarda değişim daha güvenli/doğru seçenek olur. Karar; EKO bulguları ve klinik tabloyla netleşir.
Bazı hastalarda yıllar içinde tekrar kaçak gelişebilir. Bu risk; kapak hastalığının nedeni ve yapılan işlemin türüne göre değişir. Düzenli takip bu yüzden önemlidir.
İlaç tedavisi şikâyetleri azaltabilir; ancak yapısal kapak sorununu “ortadan kaldırmaz”. Uygun hastada cerrahi/girişimsel karar, hastalığın derecesine göre verilir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir