Total arterial bypass; koroner bypass ameliyatında “köprü” olarak kullanılan damarların arter (atardamar) ağırlıklı seçildiği yaklaşımdır. Amaç, kalp kasının kanlanmasını güvenceye alırken, uzun vadede daha dayanıklı greft seçeneklerinden faydalanmaktır. Her hastada şart değildir; doğru hasta seçimi ve planlama esastır.
Bypass’ta tıkalı/daralmış koroner damarın ilerisine kan taşıyacak yeni bir yol kurulur. Bu yol için farklı greftler kullanılabilir:
Arteriyel greftler: Genellikle daha dayanıklı ve uzun ömürlü seçenekler olarak bilinir.
Ven greftler: Bazı hastalarda gerekli ve uygundur; hastaya göre planlanır.
Önemli nokta şu: “Tek doğru greft” yoktur. Doğru greft + doğru damar + doğru teknik birleşimi hedeflenir.
Total arterial yaklaşım kararı;
Koroner hastalığın yaygınlığı (çok damar hastalığı gibi)
Hastanın yaşı ve eşlik eden hastalıkları
Damar yapısı ve hedef koroner damarların uygunluğu
Daha önce geçirilmiş operasyonlar / risk profili
gibi parametrelerle verilir.
Arteriyel greftlerin tercih edilmesinin nedeni, uygun hastada:
Uzun vadeli açıklık oranlarının daha iyi olabilmesi
Kalp kasının kanlanmasının daha stabil hedeflenmesi
gibi potansiyel faydalardır.
Ama tekrar net: Her hastada “mutlaka” yapılacak bir şey değildir. Bazı hastada karışık (arter + ven) greft planı daha doğru olabilir.
Planlama genellikle şu temellerle yapılır:
Koroner anjiyo ile damar haritası
EKO ile kalbin pompa gücü ve kapak değerlendirmesi
Gerekli kan/akciğer tetkikleri
Greft seçeneklerinin (arter/ven) hastaya göre belirlenmesi
İyileşme kişiye göre değişir; genel olarak:
İlk günler ağrı kontrolü ve solunum egzersizleri
Kademeli yürüyüş ve aktivite artışı
Düzenli takip: yara yeri, ritim, tansiyon, ilaçlar
İşe dönüş: yapılan işin fiziksel yüküne göre plan
Şunlardan biri varsa geciktirmeyin:
Eforla gelen göğüs ağrısı/baskı
Nefes darlığı, çabuk yorulma
İstirahatle geçmeyen göğüs ağrısı
Bayılma, çarpıntı, soğuk terleme
Hayır. Damar yapısı, eşlik eden hastalıklar ve hedef koroner damarların uygunluğu birlikte değerlendirilir.
“Mutlaka” değil. Ama uygun hastada uzun vadeli dayanıklılık hedefiyle tercih edilebilir. En doğru plan kişiye özeldir.
Bazı hastalarda mümkün olabilir; karar anjiyo, cerrahi plan ve risk profiline göre verilir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir
