Abdominal aort, aortun karın içinden geçen bölümüdür. Bu damarda gelişen anevrizma (genişleme) çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebilir; ancak belirli bir çapın üzerine çıktığında veya hızlı büyüdüğünde yırtılma (ruptür) riski artar.
Açık cerrahi; uygun hastalarda anevrizmalı segmentin cerrahi olarak onarılması ve kan akımının güvenli şekilde yeniden yapılandırılmasıdır. Hangi tedavinin doğru olduğuna; anevrizmanın çapı, yerleşimi, hastanın genel durumu ve damar anatomisiyle karar verilir.
Abdominal aort anevrizması; karın içindeki aort damarının belirli bir bölümde balonlaşarak genişlemesidir. Zamanla büyüyebilir. En önemli risk; anevrizmanın yırtılmasıdır. Bu nedenle tanı konduğunda “takip mi, müdahale mi?” kararı düzenli ölçümle verilir.
Çoğu hasta belirti yaşamaz. Belirti olduğunda:
Karında veya belde ağrı
Karında nabız gibi atma hissi
Nadir durumlarda bacaklara vuran ağrı
Ani başlayan şiddetli karın/bel ağrısı, bayılma, soğuk terleme, tansiyon düşmesi gibi bulgular ruptür belirtisi olabilir ve acil müdahale gerektirir.
Karar kişiye göre değişir; genellikle şu durumlarda açık cerrahi seçenekler arasına girer:
Anevrizmanın çapı ve büyüme hızı müdahale gerektiriyorsa
Anevrizma belirti veriyorsa (ağrı gibi)
Damar anatomisi kapalı yöntem için uygun değilse
Açık cerrahinin uzun vadede daha doğru/kalıcı çözüm olacağı düşünülüyorsa
Net karar; görüntüleme bulguları ve hastanın genel risk profili birlikte değerlendirilerek verilir.
Evet. Abdominal aort anevrizmasında kapalı yöntem EVAR (endovasküler stent-greft) tedavisidir.
Ancak EVAR her hastaya uygun değildir. Uygunluk, BT anjiyo ile damar anatomisine göre belirlenir. Damar yapısı uygun değilse açık cerrahi daha doğru seçenek olabilir.
Açık cerrahide amaç, anevrizmalı segmenti güvenli şekilde devre dışı bırakmak ve kan akımını sağlam bir “yeni yol” üzerinden sürdürmektir.
Teknik detaylar hastaya göre değişir; ameliyat planı anevrizmanın yerleşimine ve damarların durumuna göre şekillenir.
İyileşme kişiye göre değişir; genel olarak:
İlk günler: ağrı kontrolü, solunum egzersizleri, kademeli mobilizasyon
Taburculuk sonrası: yara bakımı, yürüyüş planı, ilaç düzeni
Kontroller: damar onarımının takibi ve risk faktörlerinin yönetimi
Uzun vadede en önemli konu: tansiyon kontrolü, sigara bırakma, kolesterol yönetimi ve düzenli takip.
Her büyük damar ameliyatında riskler olabilir. Risk; anevrizmanın aciliyeti, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıklar (kalp, akciğer, böbrek vb.) ve damar yapısına göre değişir. Bu yüzden en doğru yaklaşım, kişiye özel risk değerlendirmesi yapmaktır.
Ultrasonda/BT’de abdominal aort anevrizması saptandıysa
Anevrizma çapı artıyorsa veya büyüme hızlandıysa
Yeni başlayan karın/bel ağrısı varsa
Hipertansiyon ve sigara gibi risk faktörleri belirginse
Ailede aort hastalığı öyküsü varsa
Evet, EVAR ile stent-greft damar içinden uygulanabilir. Uygunluk BT anjiyoya göre belirlenir.
Evet. Anevrizma uzun süre sessiz ilerleyebilir; çap ve büyüme hızı düzenli izlenmelidir.
“Daha iyi” tek cevap değildir. Damar anatomisi uygunsa EVAR iyi bir seçenek olabilir; uygun değilse açık cerrahi daha güvenli/doğru olabilir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir