Triküspit kapak, kalbin sağ tarafında yer alır ve kanın doğru yönde akmasını sağlar. Kapak tam kapanmadığında “triküspit kapak yetmezliği” gelişebilir. Bu durum bazı hastalarda sessiz ilerlerken, bazılarında nefes darlığı, bacaklarda şişlik, karında dolgunluk gibi şikâyetlere yol açabilir.
Triküspit kapak sorunlarında hedef; şikâyeti azaltmak, kalbin sağ tarafındaki yükü hafifletmek ve uzun vadede kalp fonksiyonunu korumaktır. Uygun hastalarda kapak değişimi yerine tamir daha avantajlı olabilir.
Triküspit kapak, her kalp atımında açılıp kapanır. Kapak yaprakçıkları veya kapağın çevresindeki halka (anülüs) genişlediğinde kapak tam kapanamaz ve kan geriye kaçar. Buna triküspit kapak yetmezliği denir.
Aşağıdaki yakınmalar triküspit kapak yetmezliği ile ilişkili olabilir:
Eforla artan nefes darlığı
Bacaklarda ve ayak bileklerinde şişlik
Karında dolgunluk, şişkinlik (karında sıvı birikimi hissi)
Çabuk yorulma, halsizlik
Çarpıntı (eşlik eden ritim bozukluğu varsa)
Gece yatınca artan nefes darlığı / yastık yükseltme ihtiyacı
Not: Bu şikâyetler başka kalp-akciğer sorunlarında da görülebilir. Net ayrım için değerlendirme gerekir.
Tanının temelini ekokardiyografi (EKO) oluşturur. EKO ile:
Yetmezliğin derecesi (hafif/orta/ileri)
Sağ kalp boşluklarının durumu
Akciğer tansiyonu (pulmoner basınçlar)
Eşlik eden kapak hastalıkları (özellikle mitral/aort)
Kalp fonksiyonları
görülür. Gerekli hastalarda EKO’ya ek testler planlanabilir (EKG, akciğer grafisi, kan testleri vb.).
Her triküspit yetmezliği ameliyat gerektirmez. Tamir kararı genelde şu durumlarda öne çıkar:
İleri derecede yetmezlik ve şikâyetlerin artması
Sağ kalpte genişleme / fonksiyon bozulması bulguları
Başka bir kapak ameliyatı planlanıyorsa ve triküspitte anlamlı kaçak varsa (aynı seansta düzeltme)
Medikal tedaviye rağmen şişlik, nefes darlığı gibi yakınmaların devam etmesi
Amaç “gecikmeden doğru zamanda” müdahale etmektir: ne gereksiz erken, ne de kalp çok yıprandıktan sonra.
Tamir tekniği hastaya göre değişir. En sık yaklaşım:
Anüloplasti (ring ile tamir): Kapağın genişleyen halkası uygun bir ring ile daraltılır ve kapanma düzeltilir.
Bazı hastalarda ek onarımlar gerekebilir. Hangi tekniğin uygun olduğuna EKO bulguları ve kapak anatomisiyle karar verilir.
Uygun hastada tamir, çoğu zaman ilk tercih olur çünkü:
Kapak dokusu korunur
Bazı hastalarda uzun vadeli sonuçlar daha yüz güldürücü olabilir
Kapak değişiminde gündeme gelebilen bazı ek riskler/izlemler daha az olur
Ama her kapak tamire uygun değildir. Bunu belirleyen şey, kapağın yapısal durumu ve yetmezliğin nedenidir.
İyileşme süreci hastanın genel durumuna ve eşlik eden işlemlere bağlıdır. Genel olarak:
İlk günlerde yorgunluk ve nefes egzersizleri normaldir
Şişlik ve sıvı yükü zamanla azalır (doktorun planladığı tedaviyle)
Kontrollerde EKO ile kapağın durumu takip edilir
Yürüyüş ve kademeli aktivite artışı önerilir
Şunlardan biri varsa değerlendirme faydalı olur:
Şişlik ve nefes darlığının artması
Çabuk yorulma ve günlük yaşamın etkilenmesi
EKO’da “orta-ileri / ileri” triküspit yetmezliği saptanması
Başka kapak ameliyatı gündemdeyken triküspit kaçak görülmesi
Nedene bağlıdır. Bazı hafif olgular takip edilebilir; ilerleyici olgular düzenli kontrol ister.
Hayır. Kapak yapısı tamire uygun değilse değişim seçenekleri değerlendirilir.
Tamirin kalıcılığı; kapak yapısı, eşlik eden hastalıklar ve kontrol-takip düzenine göre değişir. Düzenli EKO takibi önemlidir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir