Periferik balon anjiyoplasti, bacak atardamarlarındaki darlık veya tıkanıklıkların damar içinden (kateterle) ulaşılarak balonla genişletilmesi işlemidir. Amaç, daralan damarın iç çapını artırıp kan akımını düzeltmek ve şikâyetleri azaltmaktır.
Bu işlem, periferik arter hastalığında (bacak damar tıkanıklığı) uygun hastalarda daha küçük kesi ile uygulanabilen etkili bir tedavi seçeneğidir.
Balon anjiyoplasti kararı, darlığın yeri ve yapısına göre verilir. Sıklıkla şu durumlarda tercih edilir:
Yürümekle başlayan, durunca geçen bacak ağrısı (klodikasyon) yaşam kalitesini belirgin bozuyorsa
İstirahat ağrısı, yara, doku kaybı gibi kritik bacak iskemisi bulguları varsa
Darlığın anatomisi damar içi işlem için uygunsa
Cerrahi bypass yerine daha az invaziv seçenek önceleniyorsa
En sık bacak damarlarında uygulanır:
Uyluk ana damarları (özellikle yüzeyel femoral arter)
Diz çevresi damarlar
Seçilmiş olgularda diz altı damarlar
Uygunluk; darlığın uzunluğu, kireç (kalsifikasyon) miktarı, damar çapı ve tutulan segment ile değerlendirilir.
Genellikle kasıktan (bazı hastalarda koldan) damar içine ince bir kılıf yerleştirilir. Kılavuz tel ve kateterlerle hedef damara ilerlenir. Görüntüleme çoğunlukla anjiyografi ile yapılır.
Darlığın olduğu bölgeye balon yerleştirilir ve kontrollü şekilde şişirilerek damar içi genişletilir. Böylece plak damarın duvarına doğru “yayılır” ve lümen açılır.
Her zaman gerekmez. Stent; genellikle şu durumlarda gündeme gelir:
Balon sonrası damarda belirgin geri daralma
Damar duvarında akımı bozacak diseksiyon (yırtık) gelişmesi
Bazı segmentlerde uzun/kompleks darlıkların stabil tutulması ihtiyacı
Bazı hastalarda “stentsiz çözüm” hedeflenir; bazı hastalarda ise stent en doğru seçenek olur. Karar lezyona göre verilir.
Bazı olgularda restenoz (tekrar daralma) riskini azaltmak için ilaç kaplı balon kullanılabilir. Bu, her hastada şart değildir; lezyon tipine göre seçilir.
Büyük ameliyata göre daha az invaziv
Genellikle daha hızlı toparlanma
Uygun hastada yürüyüş mesafesi ve yaşam kalitesinde belirgin artış
Kritik iskemide yara iyileşmesine katkı sağlayabilir
Balon anjiyoplasti güvenli bir işlem olsa da riskler vardır:
Giriş yerinde kanama/hematom
Damarda diseksiyon veya tıkanma
Pıhtı/embolizasyon (pıhtı ya da plak parçalarının aşağı gitmesi)
Kontrast maddeye bağlı böbrek etkilenmesi (riskli hastada)
Nadiren enfeksiyon veya damar hasarı
Risk düzeyi; hastanın genel durumu, damar yapısı ve işlemin kapsamına göre değişir.
İlk günlerde giriş yerini zorlayacak hareketlerden kaçınma
Hekimin planına göre antiagregan/kan sulandırıcı ilaçların düzenli kullanımı
Sigaranın bırakılması (en kritik madde)
Şeker, tansiyon, kolesterol kontrolü
Düzenli yürüyüş programı
Kontrol muayeneleri + gerekirse Doppler takipleri
Giriş yerinde durmayan kanama veya hızla büyüyen şişlik
Bacakta ani başlayan şiddetli ağrı, soğukluk, morarma
Ateş, titreme, belirgin kötüleşen ağrı
Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma
Bazı hastalarda uzun süreli fayda sağlar; bazı hastalarda zamanla tekrar daralma olabilir. Risk faktörlerini kontrol etmek ve düzenli takip bu riski azaltır.
“Daha iyi” lezyona göre değişir. Bazı darlıklar balonla yeterince açılırken, bazıları stentle daha stabil sonuç verir.
Çoğu hasta kısa sürede yürüyebilir. Net plan; giriş yeri, yapılan işlem ve eşlik eden hastalıklara göre hekiminiz tarafından belirlenir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir