EVAR ve TEVAR, aort anevrizması veya bazı seçilmiş aort sorunlarında damar içinden (kapalı yöntemle) uygulanan stent-greft tedavileridir. Amaç; anevrizma kesesini dolaşımdan izole ederek yırtılma riskini azaltmak ve kan akımını güvenli bir “yeni kanal” üzerinden yönlendirmektir.
Bu yöntemler her hastaya uygun değildir. Uygunluk, aortun ve damarların anatomisine göre değerlendirilir.
EVAR: Daha çok abdominal aort (karın içi aort) anevrizmalarında kullanılan endovasküler stent-greft yöntemidir.
TEVAR: Daha çok torakal aort (göğüs içi aort) patolojilerinde kullanılan endovasküler stent-greft yöntemidir.
Kısaca: EVAR = karın, TEVAR = göğüs aortu için endovasküler stent-greft yaklaşımı
Uygunluk, “anevrizma var” demekle otomatik oluşmaz. En önemli kriter damar anatomisinin uygunluğudur. Genellikle şu durumlarda değerlendirilir:
Aort anevrizması (torakal veya abdominal)
Bazı seçilmiş aort duvar sorunları (vakaya göre)
Açık cerrahi riskinin yüksek olduğu hastalarda endovasküler yaklaşımın avantaj sağlayabileceği durumlar
Karar; şikâyetler, anevrizmanın çapı/yerleşimi ve hastanın risk profiliyle birlikte verilir.
EVAR/TEVAR planlamasında en kritik tetkik BT anjiyografidir. Çünkü:
Aortun çapı ve anevrizmanın sınırları netleşir
Stent-greftin “oturacağı” sağlıklı damar segmentleri değerlendirilir
Bacak-kasık damarlarının giriş için uygunluğu görülür
Ölçüm yapılmadan doğru cihaz seçimi yapılamaz
Bu nedenle EVAR/TEVAR “görüntüye bakıp karar verme” işi değil; ölçümlü planlama işidir.
Genellikle kasık damarlarından girilerek stent-greft, anevrizmalı bölgeyi kaplayacak şekilde yerleştirilir. Amaç; kanın anevrizma kesesine dolmasını azaltmak ve akımı stent-greft içinden güvenle sürdürmektir.
Teknik detay ve cihaz seçimi, hastanın anatomisine göre değişir.
Endovasküler yöntemlerin avantajlarından biri, uygun hastada daha hızlı toparlama sağlayabilmesidir. Genel olarak:
Hastanede yatış süresi daha kısa olabilir
Kesi küçük olduğu için ağrı daha az olabilir
Günlük hayata dönüş daha hızlı planlanabilir
Ancak unutma: EVAR/TEVAR sonrası düzenli görüntüleme takibi çok önemlidir.
Stent-greft sonrası amaç yalnızca işlemi yapmak değil, sonucu uzun vadede güvenceye almaktır. Bu yüzden:
Doktorun önerdiği aralıklarla BT/MR/EKO takipleri
Tansiyon kontrolü
Sigara bırakma, kolesterol yönetimi
gibi adımlar kritik önemdedir.
Aort anevrizması saptandıysa (çap ve risk değerlendirmesi için)
Anevrizma büyüme hızında artış varsa
Yeni başlayan göğüs/sırt/karın ağrısı varsa
Ailede aort hastalığı öyküsü ve hipertansiyon gibi riskler varsa
Evet, damar içinden (endovasküler) uygulanan bir yöntemdir. Ancak her hasta anatomik olarak uygun olmayabilir.
Hayır. Uygunluk BT anjiyo ölçümleriyle belirlenir. Bazı hastalarda açık cerrahi daha doğru seçenek olabilir.
Evet. Düzenli takip, uzun vadeli güvenlik için şarttır.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir