Kalp kapakları, kanın kalp içinde doğru yönde akmasını sağlayan “tek yönlü kapılar” gibidir. Kapaklarda darlık (yeterince açılamama) veya yetmezlik (kapanamama-kaçak) olduğunda kalp daha fazla çalışır; zamanla şikâyetler artabilir.
Bu sayfada; kapak hastalıklarının belirtileri, tanı süreci ve hangi durumlarda hangi tedavilerin gündeme gelebileceği hasta odaklı bir dille özetlenmiştir. Net karar her zaman muayene ve tetkikler sonrası verilir.
Aşağıdaki şikâyetler kapak hastalıklarında görülebilir:
Nefes darlığı (özellikle merdiven çıkarken, yürürken veya gece yatınca artıyorsa)
Çabuk yorulma, efor kapasitesinde belirgin düşüş
Çarpıntı (ritim düzensizliği, özellikle “atriyal fibrilasyon” eşlik edebilir)
Göğüs ağrısı / sıkışma (özellikle aort darlığında)
Bacaklarda şişlik, karında şişkinlik (ileri yetmezlikte)
Baş dönmesi / bayılma (aort darlığında alarm bulgusu olabilir)
Kalpte üfürüm (çoğu zaman muayenede fark edilir)
Önemli: Şikâyet yokken de kapak hastalığı olabilir. Bu yüzden üfürüm saptanan veya risk taşıyan hastalarda değerlendirme önemlidir.
Aort kapağı kalpten çıkan ana damarın (aort) girişindedir. Darlık varsa kan çıkışı zorlaşır; yetmezlik varsa geriye kaçak olur. Şikâyetler ilerledikçe risk artabilir.
Mitral kapak sol kulakçık ile sol karıncık arasındadır. Mitral yetmezlikte kaçak, mitral darlıkta geçiş kısıtlılığı ön plandadır. Çarpıntı ve nefes darlığı sık eşlik eder.
Genelde başka kalp sorunlarına eşlik eder. Bacaklarda şişlik, karında şişkinlik, halsizlik gibi bulgular görülebilir.
Kapakların enfeksiyonudur. Ateş, halsizlik, üfürümde değişim, kan kültürlerinde bulgular olabilir. Erken tanı ve doğru tedavi kritik önemdedir.
Daha önce kapak ameliyatı geçirmiş hastalarda; kaçak, tıkanma, pıhtı veya enfeksiyon gibi durumlar gelişebilir. Takip ve kontrol planı ihmal edilmemelidir.
Kapak hastalıklarında asıl belirleyici olan:
kapağın derecesi (hafif-orta-ileri),
kalbin pompa gücü,
şikâyetlerin kapakla uyumu
ve eşlik eden risklerdir.
Tanıda en sık kullanılan yöntem:
Ekokardiyografi (EKO): Kapak darlık/kaçak derecesi, kalp boşlukları ve kalp fonksiyonları değerlendirilir.
Gerektiğinde ek tetkikler:
EKG, akciğer grafisi, kan testleri
Efor testi / efor EKO
BT / MR (bazı özel durumlarda)
Koroner anjiyografi (ameliyat planlanıyorsa veya risk varsa)
Hayır. Yaklaşım basamak basamaktır:
Takip + risk yönetimi (uygun hastada)
İlaç düzenlemeleri (şikâyet kontrolü ve eşlik eden durumlar için)
Girişim/cerrahi seçenekler (gereken hastada, doğru zamanda)
Burada kritik konu “doğru zamanlama”dır. Çok erken veya çok geç müdahale doğru değildir; karar EKO bulguları ve klinik durumla birlikte veril
Bu başlıklar ayrı sayfalarda detaylandırılacaktır:
Minimal İnvaziv Kapak Cerrahisi (uygun hastada)
Endokardit Cerrahisi (gereken hastada)
Aşağıdakilerden biri varsa geciktirmeden değerlendirme faydalıdır:
Nefes darlığında belirgin artış
Bayılma / bayılacak gibi olma
Yeni başlayan veya artan çarpıntı
Bacaklarda şişlik, gece nefes darlığı
Bilinen kapak hastalığında kontrol zamanı gelmesi
Genelde hayır. Bazı durumlarda stabil seyredebilir ama düzenli takip gerekir.
Hayır. Ama üfürümün nedeni netleştirilmelidir. En doğru değerlendirme EKO ile yapılır.
Bırakılmaz. Bazı kapak hastalıkları uzun süre sessiz ilerleyebilir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir