Bacaklarda damarların belirginleşmesi, gün sonunda artan ağrı–ağırlık hissi, şişlik ve gece krampları… Bunlar çoğu zaman varis (toplardamar yetmezliği) ile ilişkili olabilir. Varis bazen sadece görüntü şikâyetiyle sınırlı kalır; bazen de zamanla cilt değişikliği ve iyileşmeyen yara gibi daha ciddi sorunlara ilerleyebilir.
En doğru yaklaşım, şikâyetin kaynağını muayene + Doppler ultrason ile netleştirip tedaviyi buna göre planlamaktır.
Varis; bacak toplardamarlarında kapakların iyi çalışmaması sonucu kanın bacakta göllenmesi ve damarın genişleyip belirginleşmesidir.
Varis;
Kılcal damarlar (telenjiektazi)
Daha kalın, kıvrımlı damarlar
Ayak bileği çevresinde şişlik + cilt değişikliği
gibi farklı görünümlerle ortaya çıkabilir.
Aşağıdaki yakınmalar varisle ilişkili olabilir:
Gün sonunda artan ağrı, yanma, ağırlık hissi
Ayak bileğinde şişlik, çorap izi
Gece krampları, huzursuzluk hissi
Kaşıntı, bacaklarda dolgunluk
Damarların belirginleşmesi / görüntü şikâyeti
İleri olgularda ciltte koyulaşma, sertleşme, egzama benzeri görünüm
İyileşmeyen yara (venöz ülser)
Not: Ani gelişen tek taraflı şişlik ve ağrı varsa varisten ziyade pıhtı (DVT) açısından acil değerlendirme gerekebilir.
Varis gelişimini artıran faktörler:
Genetik yatkınlık
Uzun süre ayakta kalma / hareketsizlik
Fazla kilo
Gebelik ve doğumlar
Yaşla birlikte damar duvarı ve kapakların zayıflaması
Daha önce geçirilmiş damar pıhtısı veya travma
Variste “görüntü” tek başına yeterli değildir. Önemli olan damarın nasıl çalıştığıdır.
Bu nedenle muayeneye ek olarak çoğu hastada Doppler ultrason ile:
Toplardamarda kaçak (kapak yetmezliği) var mı?
Kaçak hangi seviyede?
Derin sistem ve yüzeyel sistemin durumu nasıl?
netleştirilir.
Tedavi, tahminle değil net bulgularla planlanır.
Hayır. Variste tedavi basamak basamak planlanır. Her hastaya aynı yöntem uygulanmaz.
Uygun hastalarda şikâyetleri azaltmaya yardımcı olabilir:
Düzenli yürüyüş, kilo kontrolü
Uzun süre ayakta/sabit kalmaktan kaçınma
Bacakları dinlendirirken yukarı kaldırma
Gerekli hastalarda varis çorabı
Hekimin uygun gördüğü ilaç/kremler (semptom kontrolü)
Doppler bulgularına göre uygun hastalarda:
Lazer (EVLA)
Radyofrekans (RFA)
Köpük skleroterapi
gibi yöntemlerle etkili sonuçlar alınabilir.
Hangi yöntemin uygun olduğuna damarın çapı, kaçak seviyesi, şikâyetin tipi ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilerek karar verilir.
Bazı durumlarda cerrahi seçenekler gerekebilir. Amaç; ağrı–şişlik gibi şikâyetleri azaltmak, ilerlemeyi durdurmak ve cilt-yara problemlerini önlemektir.
Her varis aynı hızla ilerlemez; ancak takip edilmeyen olgularda zamanla:
Şikâyetlerin artması
Ciltte koyulaşma ve sertleşme
Yüzeyel damar iltihabı (tromboflebit)
Venöz ülser (iyileşmeyen yara)
gibi durumlar görülebilir.
Aşağıdakilerden biri varsa değerlendirme faydalı olur:
Şikâyetlerin günlük hayatı etkilemesi
Gün sonunda belirgin şişlik/ağrı
Ciltte renk değişikliği, sertleşme
İyileşmeyen yara
Ani tek taraflı şişlik/ağrı (gecikmeden
Damar hastalıkları bazen varis gibi görünür, bazen de yürürken ağrı ya da ayakta şişlik gibi şikâyetlerle kendini belli eder. Aşağıdaki sorular, en sık merak edilen konulara hızlı yanıt vermek için hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi planı için muayene ve gerekirse Doppler ultrason değerlendirmesi gerekir.
Kalp ve damar cerrahisinde 20 yılı aşkın tecrübeye sahip Prof. Dr. Ali Aycan Kavala, koroner bypass’tan varis tedavisine geniş bir yelpazede hasta odaklı, modern tedavi yöntemleri sunmaktadır. Şu an Memorial Şişli Hastanesi’nde hasta kabul etmektedir